Etiket: Muhakemat

Delil-i İhtira: Her An Orijinalliğini Gözlemlediğimiz Yaratılış

Delil-i İhtira: Her An Orijinalliğini Gözlemlediğimiz Yaratılış

İKİNCİ DELİL-İ KUR’ÂNÎ: Delil-i ihtiradır. Bunun hülasası: “Mahlûkatın her nev’ine, her ferdine ve o nev’e ve o ferde mürettep olan âsâr-ı mahsusasını müntiç ve istidad-ı kemâline münasip bir vücudun verilmesidir. Zira hiçbir nev-i müteselsil, ezelî değildir. “İmkân” bırakmaz. Hem de bizzarure bazının “hudus”u, nazarın müşahedesiyle ve sairleri dahi aklın hikmet ve nazarıyla görülür.” Vehim ve […]

Delil-i İnayet

Delil-i İnayet

“Belâgat-i Kur’âniyenin ulüvv-ü rütbesini ilan eden ve istikamet cihetiyle en kısası ve vuzuh cihetiyle beşerin umumuna en eşmeli olan mirac-ı Kur’ânîdir. İşte biz dahi bunu ihtiyar ettik. Bu da iki nevidir: Birincisi: Delil-i inayettir ki, menafi-i eşyayı tadat eden bütün âyât-ı Kur’âniye bu delile imâ ve şu burhanı tanzim ediyorlar. Bu delilin zübdesi, kâinatın nizam-ı […]

Hangi Hallerde Te’vile (Yoruma) Gidilir

Hangi Hallerde Te’vile (Yoruma) Gidilir

“Takarrür etmiş usuldendir: Akıl ve nakil teâruz ettikleri vakitte, akıl asıl itibar ve nakil te’vil olunur. Fakat o akıl, akıl olsa gerektir.” Muhakemat İslam düşünce tarihinde, özelde Eş’ari ve genelde Ehl-i Sünnet diye bilinen geleneğin temel prensiplerinden birisi, bu yukarıdaki Nursi’nin naklettiği cümlede özetlenir. Konu görüldüğü kadar kolayca çözümlenebilecek cinsten değildir. Çok uzun tartışmalara konu olmuş […]

Said Nursi’nin İslam Âleminde Gördüğü Hatalar ve Getirdiği Çözümler

Said Nursi’nin İslam Âleminde Gördüğü Hatalar ve Getirdiği Çözümler

“Cemi’ zerrat-ı kâinat, birer birer zât ve sıfât ve sair vücuh ile gayr-ı mahdude olan imkânat mabeyninde mütereddit iken, bir ciheti takip, hayretbahşâ mesâlihi intâc etmekle Sâniin vücûb-ul vücuduna şehadetle, avalim-i gaybiyenin enmuzeci olan lâlife-i Rabbaniyeden ilân-ı Sâni eden itikadın misbahını ışıklandırıyorlar. Evet, herbir zerre kendi başıyla Sânii ilân ettiği gibi, tesâvir-i mütedahileye benzeyen mürekkebat-ı […]

Kelâmın Selasetindeki Kur’an-Kainat Uyumu

Kelâmın Selasetindeki Kur’an-Kainat Uyumu

“Kelâmın selaseti ise: Bir derece hissiyattan tafralık ve iştibak etmemek; ve tabiatı taklit; ve harice temessül; ve mesîl-i garazda sedad; ve maksat ve müstekarrın temeyyüzüdür. Kelâmda hissiyat da tamam olmadan çifte atmak, başkasıyla mezc etmek, selâsetini tağyir eder. ve nizamsız iştibaktan tevakki ve mâni-i müteselsilede tederrüç lâzımdır. Muhakemat, 2. Makale/Unsuru’l-Belâgat, Onuncu Mesele Kur’an’ın ifadeleri ile kainattaki […]

Kur’an’ın Belağatındaki Mana Katmanları

Kur’an’ın Belağatındaki Mana Katmanları

“İrade-i cüz’iyeyi ve tasavvur-u basiti âciz bırakan kelâmın yüksek tabakası şudur ki: Mütedâhilen müteselsil olan makasıdın taaddüdü ve mütenasilen murtabıt olan metalibin teselsülü ve netice-i vahideyi tevlid eden asılların ictimâı ve herbiri ayrı ayrı semere veren füru-u kesirenin istinbatına istidad veya tazammunu iledir.” Muhakemat, 2. Makale, 9. Mesele Ayetlerin açıklanmasında, batınilik kadar zahirilik tehlikesi İnsan iradesini […]

“Nâr-ı Mûkadeh”: Güzellikle Yanıp Tutuşma

“Nâr-ı Mûkadeh”: Güzellikle Yanıp Tutuşma

Kur’an’ı doğru anlama İnsanın dünyasında kelamın oluşumu sırasında şöyle bir sıralama takip edilir: İnsanda bir meyil oluşur, bu meyil manaları akla getirir, akıl bunları katreleşen manalara dönüştürür, bu katreleşen manalar yağmurun yağması gibi kelam içerisinde yer alır. Bu kelamın oluşumu aşağıda verilecek örneklerle daha da iyi anlaşılacaktır. Said Nursi Muhakemat adlı eserinde belagatı anlatırken Kur’an-ı […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Üslubun hüdhüdün mesleği ile anlatılması “Eğer böyle sarhoşların sözlerinden hoşlanmıyorsan, suyun mühendisi olan hüdhüd-ü Süleyman’ın Sebe’den getirdiği nebe’ ve haberi dinle: Nasıl inzal-i Kur’an ve ibdâ-ı semavat ve arz eden Zülcelâlin tavsifini etmiştir! Hüdhüd diyor: “Bir kavme rast geldim. Zemin ve âsumandan mahfiyatı çıkaran Allah’a secde etmiyorlar…” Bak, evsaf-ı kemâliye içinde hüdhüdün hendesesine telvih eden, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an’daki üslubu anlama Üslupları anlamak, bizim Kur’an’ı anlamamızı kolaylaştıracaktır. Kur’an’ın üslubunu anlamak için, Kur’an’da verilen misallere dikkat etmek gerekir. O misali temsil edenin karakterine uygun bir üslup geliştirilir. Hz. Süleyman’dan bahsediliyorsa hakimiyetin, saltanatın, yönetici pozisyonunda olmanın tavrı görülür. Hz. Musa’dan bahsediliyorsa, Allah’ın emanetini alıp insanlara ulaştırmanın azameti, heybeti, O’na güvenin sadakati görülür. Hz. İsa’dan bahsediyorsa, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Manaların surete girmesi “İstiare-i temsiliyenin parçaları telâhuk ettiklerinden tenevvür ve teşerrüb ve teşekkül eden üslûp, kelâmın kalıbı olduğu gibi, cemalin mâdeni ve hulel-i fâhirenin destgâhıdır” Temsili istiarenin parçalarının birbirlerine kaynaşmalarından nurlanan, ışığını ondan alan üslup kelamın kalıbı, dış görünüşü olur. Güzelliğin kaynağı ve kendisiyle övünülen elbisenin tezgahıdır. Yani okuduğumuz ayetlerdeki tezgahlarda bir elbise dokunur ve […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

İstiare-i temsiliye nedir?  “Kelâmın elbise-i fahiresi veyahut cemâli ve sureti, üslûp iledir. Yani, kalıb-ı kelâm iledir.” Üslup, en kısa tarifle kelamın içine oturduğu kalıp anlamına gelir. Yani sözün bir kalıbın içine konulmasıdır. Burada önemli olan sözün nasıl bir kalıbın içerisine oturtulduğudur. Üslup, bir sözün övünülecek elbisesi, kalıbı ya da ona üstünlük veren, övünme vesilesi yapan, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kültür kalıplarının içerisine sokuşturulan din Bediuzzaman Said Nursi’nin Muhakemat adlı eseri kısaca Kur’an’ı anlama rehberi diyebileceğimiz bir kitaptır. Bu eserin Birinci Makale’sinde Kur’an’ı anlamada takip edilecek usulden bahsederken, İkinci Makale’sinde ise Kur’an’ın belâgatını nasıl değerlendirmemiz gerektiği hususunda açıklamalarda bulunur. İkinci Makale’de, Kur’an’ın belâgatındaki inceliklere dikkati çekecek örnekler verilerek, bu eseri her hangi bir kitabı okur gibi […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

Kur’ân, olmayan değil, olan şeylerden bahseder Elâ! Ey mantıksız miskin! Neredesiniz? Bakınız. Mantıkta mukarrerdir, mahsûsattaki vehmiyat bedihiyattandır. Eğer bu bedaheti inkâr ederseniz, size nasihate bedel tâziye edeceğim. Zira ulûm-u âdiye sizce ölmüş ve safsata dahi hayat bulmuş derecesindedir. Burada herkesin bilgisi dahilinde olan bir usul vardır. Mahsûsat makulatın zıttı olan hallerdir. Makul ise aklın dahilinde, […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

Ezbere konuşmanın tutarsızlığı Kur’ân “Allah’ın kudreti her şeye yeter” diyerek, beni O’nun kudretinin sonsuz olduğunu araştırıp bulmaya davet eder. Kur’ân taklit edilerek okunmaz. Kur’ân verdiği mesajı tasdik etmek üzere beni karşısına alır. Kur’ân muhatabına bir davetiye gönderir “İşte sana yol gösteriyorum. Ben buyum, tarif ediyorum. Şimdi sen Benim bu tarife uygun olduğumu onaylayacak çalışma yapmakla […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

Vakadan hareket ederek Vâhid’i tanıma  Muhakemat, 1. Makale, 8. Mesele İşaret Ehl-i zahiri hayse-beyse vartalarına atanlardan birisi, belki en birincisi, imkânâtı, vukuâta karıştırmak ve iltibas etmektir. Mesela diyorlar: “Böyle olsa, kudret-i İlâhiyede mümkündür. Hem ukûlümüzce azametine daha ziyade delâlet eder. Öyleyse bu vaki olmak gerektir.” Heyhat! Ey miskinler! Nerede aklınız kâinata mühendis olmaya liyakat göstermiştir? […]

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

Kur’ân kainatın, kainat Kur’ân’ın inceliklerinin müfessiridir “Nizam-ı ekmelde herbir hüsnün menbaı olan hüsn-ü mücerred mündemiçtir.” Muhakemat, Said Nursi Mananın özündeki anlam incelikleri alemin nizam-ı ekmeline, şu kainatta müşahede ettiğimiz mükemmel düzenin anlaşılmasına yardım eder, desteklerler. Aynı zamanda da kainattaki mükemmel nizamın desteğini alırlar. Bir şairin veya edebiyatçının eserinde bu özelliği göremiyoruz ama Kur’ân’ın esas vermek […]