Usûle Dair

Tesettür ve Fıtrat

Tesettür ve Fıtrat

Tesettür Kavramı Bu yazıda siyasetçilerin tesettüre bakış açılarından, tesettürlü kıyafet ölçülerinin nasıl olması gerektiğinden, başörtülü bayanların yaşadığı mağduriyetlerden bahsedilmeyecek. “Tesettür” kavramı bir “mü’minin” dünyasında nereye oturur sorusuna cevaplar arayacağız. Tesettür sadece kadınlara hasredilecek bir konu değil. Erkeklere de kadınlara da bakan çok kapsamlı bir kavram. Tesettürü başörtüsüyle sınırlamak bizi yanlışa götürüyor. Dıştan görünen tesettürün altında […]

İnsan Korktuğu Bir Yaratıcıyı Sevebilir mi?

İnsan Korktuğu Bir Yaratıcıyı Sevebilir mi?

Fatmanur – Çocukların dua kitabında geçiyordu, çok güzel bir tefekkür: …mevsim sonbahar…”Yapraklar ölürken de güzelleşiyor. Güzelce ölüyorlar. Rengarenk oluyorlar. İncecik bir ölçüyle yere düşüyorlar…….eline kocaman sarı bir yaprak aldı. Ölen çocuklar için duyduğu üzüntüsü biraz olsun geçti.” Ölmek yapraklar için bu kadar güzel oluyorsa çocuklar için çok daha güzel olmalı…” Serdar – Ne kadar yazık […]

Kelâmın Selasetindeki Kur’an-Kainat Uyumu

Kelâmın Selasetindeki Kur’an-Kainat Uyumu

“Kelâmın selaseti ise: Bir derece hissiyattan tafralık ve iştibak etmemek; ve tabiatı taklit; ve harice temessül; ve mesîl-i garazda sedad; ve maksat ve müstekarrın temeyyüzüdür. Kelâmda hissiyat da tamam olmadan çifte atmak, başkasıyla mezc etmek, selâsetini tağyir eder. ve nizamsız iştibaktan tevakki ve mâni-i müteselsilede tederrüç lâzımdır. Muhakemat, 2. Makale/Unsuru’l-Belâgat, Onuncu Mesele Kur’an’ın ifadeleri ile kainattaki […]

Kur’an’ın Belağatındaki Mana Katmanları

Kur’an’ın Belağatındaki Mana Katmanları

“İrade-i cüz’iyeyi ve tasavvur-u basiti âciz bırakan kelâmın yüksek tabakası şudur ki: Mütedâhilen müteselsil olan makasıdın taaddüdü ve mütenasilen murtabıt olan metalibin teselsülü ve netice-i vahideyi tevlid eden asılların ictimâı ve herbiri ayrı ayrı semere veren füru-u kesirenin istinbatına istidad veya tazammunu iledir.” Muhakemat, 2. Makale, 9. Mesele Ayetlerin açıklanmasında, batınilik kadar zahirilik tehlikesi İnsan iradesini […]

Yeyin, İçin Fakat İsraf Etmeyin

Yeyin, İçin Fakat İsraf Etmeyin

Abdullah Berâ –  Araf, 7:31 “Ey Adem oğulları, her mesci(de gidişiniz)de süs(lü, güzel giysiler)inizi alın; yeyin, için, fakat israf etmeyin; çünkü O, israf edenleri sevmez” Burada meallerin “camiye girerken güzel elbise giyin” şeklinde verdikleri anlam ile “Yeyin, için, fakat israf etmeyin” kısmı birbirleri ile alakasız gibi duruyor. “Yeyin, için, fakat israf etmeyin” ayeti ile ilgili bir […]

Ezan Duası

Ezan Duası

Resullullah (s.) ezandan sonra aşağıdaki duanın okunması tavsiye ediyor. “Allâh’ım! Ey bu tam dâvetin, yâni mübârek ezânın ve kılınmak üzere bulunan namazın mukaddes Rabbi. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)’e vesîleyi ve fazîleti ihsan et ve O’nu, kendisine va’d buyurmuş olduğun Makâm-ı Mahmûd’a eriştir. Şüphe yok ki, sen va’dinden dönmezsin.” Resullullah’ın (s.) bizim duamıza ihtiyacı olmaması sebebiyle […]

“Nâr-ı Mûkadeh”: Güzellikle Yanıp Tutuşma

“Nâr-ı Mûkadeh”: Güzellikle Yanıp Tutuşma

Kur’an’ı doğru anlama İnsanın dünyasında kelamın oluşumu sırasında şöyle bir sıralama takip edilir: İnsanda bir meyil oluşur, bu meyil manaları akla getirir, akıl bunları katreleşen manalara dönüştürür, bu katreleşen manalar yağmurun yağması gibi kelam içerisinde yer alır. Bu kelamın oluşumu aşağıda verilecek örneklerle daha da iyi anlaşılacaktır. Said Nursi Muhakemat adlı eserinde belagatı anlatırken Kur’an-ı […]

Nefis Açlıkla mı Terbiye Olunuyor?

Nefis Açlıkla mı Terbiye Olunuyor?

Şeyma-  Yıllardır Ramazan Risalesini okuruz. Bir bölüm var ki benim hala aklıma yatmıyor, yatamıyor. Bir daha karşılaştım bu örnekle, inandığımı “zannettiğimi” fark ettim. Bir de buraya sormak istedim. Sizin dünyanızda yansıyan nedir? “Hadisin rivayetlerinde vardır ki:  Cenâb-ı Hak nefse demiş ki: “Ben neyim, sen nesin?” Nefis demiş: “Ben benim, Sen sensin.” Azap vermiş, Cehenneme atmış, […]

“Şunların Hürmetine Bizi Affet” Duası Ne İfade Ediyor?

“Şunların Hürmetine Bizi Affet” Duası Ne İfade Ediyor?

Abdullah Berâ – Dualarda (mesele Büyük Cevşende) bir çok yerde bazı isimler sayılıyor ve “bunların hürmetine bizi affet” gibi devam ediliyor. Bu ne demek, yani “şunun hürmetine bizi affet” meselesi…? Mesela: 3- … 4- Yâ Rab, Cebrail ve emanettarlığı, Mikâil ve vekilliği, İsrafil ve Sûr’u, Azrail ve ruhları kabzedip muhafaza etmesi hak ve hürmetine, 5- […]

Kadir Gecesi

Kadir Gecesi

Emin – Kadir Suresi’nin bir meali aşağıdaki gibi: 97:1 Biz bu (ilahî kelâm)i Kadir Gecesi’nde indirdik. 97:2 Bilir misin nedir Kadir Gecesi? 97:3 Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır: 97:4 o gece melekler, Rablerinin izniyle ilahî bir esin taşıyarak bölük bölük inerler; (insanı) her türlü (kötülük)ten 97:5 emîn kılar bu (gece), tâ şafak vaktine kadar. […]

Kur’an’daki Mecazi Anlatım

Kur’an’daki Mecazi Anlatım

Emin – Kendi âlemimde tatmin edici cevap bulamadığım iki soru iletmek istiyorum sizlere. 1. Âdem (as) ve Havva (as) külli iradeyi bizzat müşahede etmelerine (ya da öyle mi?) rağmen nasıl oluyor da “hata” yapabiliyorlar ve cennetten dünyaya gönderiliyorlar? 2. Allah’ın peygamberlerle (özellikle Hz. Âdem, Hz. Musa vs.) bizzat konuşması ne demektir? Yaratılmış bir mahlûkun, mutlak bir yaratıcı […]

Kur’an’da Sembolizm Ve Alegori* – Muhammed Esed

Kur’an’da Sembolizm Ve Alegori* – Muhammed Esed

(Kur’an Mesajı – Ek I; meal-tefsir, Muhammed Esed, İşaret Yayınları, İstanbul 2009.) Kur’an üzerinde çalışma yapanlar, sık sık “anahtar-ibare” olarak tanımlanabilecek deyimlerle karşılaşırlar. Bunlar, belli bir ayetin veya ayetlerin temelinde yatan düşüncenin açık, berrak ve özlü bir tanımını veren ifadelerdir: mesela, insanın “topraktan” veya “bir sperm damlasından” yaratıldığına ilişkin birçok atıf, insan türünün mütevazi/ilkel biyolojik kökenine […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Üslubun hüdhüdün mesleği ile anlatılması “Eğer böyle sarhoşların sözlerinden hoşlanmıyorsan, suyun mühendisi olan hüdhüd-ü Süleyman’ın Sebe’den getirdiği nebe’ ve haberi dinle: Nasıl inzal-i Kur’an ve ibdâ-ı semavat ve arz eden Zülcelâlin tavsifini etmiştir! Hüdhüd diyor: “Bir kavme rast geldim. Zemin ve âsumandan mahfiyatı çıkaran Allah’a secde etmiyorlar…” Bak, evsaf-ı kemâliye içinde hüdhüdün hendesesine telvih eden, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an’daki üslubu anlama Üslupları anlamak, bizim Kur’an’ı anlamamızı kolaylaştıracaktır. Kur’an’ın üslubunu anlamak için, Kur’an’da verilen misallere dikkat etmek gerekir. O misali temsil edenin karakterine uygun bir üslup geliştirilir. Hz. Süleyman’dan bahsediliyorsa hakimiyetin, saltanatın, yönetici pozisyonunda olmanın tavrı görülür. Hz. Musa’dan bahsediliyorsa, Allah’ın emanetini alıp insanlara ulaştırmanın azameti, heybeti, O’na güvenin sadakati görülür. Hz. İsa’dan bahsediyorsa, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Manaların surete girmesi “İstiare-i temsiliyenin parçaları telâhuk ettiklerinden tenevvür ve teşerrüb ve teşekkül eden üslûp, kelâmın kalıbı olduğu gibi, cemalin mâdeni ve hulel-i fâhirenin destgâhıdır” Temsili istiarenin parçalarının birbirlerine kaynaşmalarından nurlanan, ışığını ondan alan üslup kelamın kalıbı, dış görünüşü olur. Güzelliğin kaynağı ve kendisiyle övünülen elbisenin tezgahıdır. Yani okuduğumuz ayetlerdeki tezgahlarda bir elbise dokunur ve […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

İstiare-i temsiliye nedir?  “Kelâmın elbise-i fahiresi veyahut cemâli ve sureti, üslûp iledir. Yani, kalıb-ı kelâm iledir.” Üslup, en kısa tarifle kelamın içine oturduğu kalıp anlamına gelir. Yani sözün bir kalıbın içine konulmasıdır. Burada önemli olan sözün nasıl bir kalıbın içerisine oturtulduğudur. Üslup, bir sözün övünülecek elbisesi, kalıbı ya da ona üstünlük veren, övünme vesilesi yapan, […]