Usûle Dair

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kültür kalıplarının içerisine sokuşturulan din Bediuzzaman Said Nursi’nin Muhakemat adlı eseri kısaca Kur’an’ı anlama rehberi diyebileceğimiz bir kitaptır. Bu eserin Birinci Makale’sinde Kur’an’ı anlamada takip edilecek usulden bahsederken, İkinci Makale’sinde ise Kur’an’ın belâgatını nasıl değerlendirmemiz gerektiği hususunda açıklamalarda bulunur. İkinci Makale’de, Kur’an’ın belâgatındaki inceliklere dikkati çekecek örnekler verilerek, bu eseri her hangi bir kitabı okur gibi […]

Kutsi Kaynağı Görmek

Kutsi Kaynağı Görmek

Bazen öne sürülen bir düşünceyi kabul etmek için “kutsi kaynağı görme” talepleri oluyor. Burada “kutsi kaynak” tabiri ile Kur’an ya da hadis kastediliyor. Bu konu ilginç ve aynı zamanda çok önemli. Bir düşüncenin, fikrin, analizin “Kutsi kaynağını görmek” nasıl olur? Kaynak (Kur’an veya hadis) kutsidir de, bizim kaynaktan anladığımız her zaman bizim anladığımızdır. Bunun farkına varmamız lazım […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

Kur’ân, olmayan değil, olan şeylerden bahseder Elâ! Ey mantıksız miskin! Neredesiniz? Bakınız. Mantıkta mukarrerdir, mahsûsattaki vehmiyat bedihiyattandır. Eğer bu bedaheti inkâr ederseniz, size nasihate bedel tâziye edeceğim. Zira ulûm-u âdiye sizce ölmüş ve safsata dahi hayat bulmuş derecesindedir. Burada herkesin bilgisi dahilinde olan bir usul vardır. Mahsûsat makulatın zıttı olan hallerdir. Makul ise aklın dahilinde, […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

Ezbere konuşmanın tutarsızlığı Kur’ân “Allah’ın kudreti her şeye yeter” diyerek, beni O’nun kudretinin sonsuz olduğunu araştırıp bulmaya davet eder. Kur’ân taklit edilerek okunmaz. Kur’ân verdiği mesajı tasdik etmek üzere beni karşısına alır. Kur’ân muhatabına bir davetiye gönderir “İşte sana yol gösteriyorum. Ben buyum, tarif ediyorum. Şimdi sen Benim bu tarife uygun olduğumu onaylayacak çalışma yapmakla […]

Güzel Söz

Güzel Söz

İbrahim, 14: 24-27′ de güzel sözün ne anlam ifade ettiğini açıklıyor Kur’an-ı Kerim. 24. Görmedin mi, Allah güzel sözü güzel bir ağaca benzetti ki, kökü sabit, dalları ise semâdadır. 25. O ağaç, Rabbinin izniyle her an meyvesini verir. Öğüt alsınlar diye, insanlara Allah böyle misaller veriyor. 26. Kötü sözün hali ise, toprağın üstünden sökülmüş kötü bir […]

Sekine Duası Nasıl Okunmalı?

Sekine Duası Nasıl Okunmalı?

Sekine’yi ezbere, manalarını tefekkür etmeden okuyarak sıkıntılardan kurtulma beklentisi içerisinde olmak, sihirli bir değneğin dokunmasını beklemek anlamına gelmiyor mu sizce de? “Şunu okursanız şöyle olur” şeklindeki rivayetleri hatırlarsınız. Bunlardan bir tanesi de Sekine Duası ile ilgili olandır. Sekine’nin 19 defa okunması tavsiye edilir. Çeşitli sıkıntılardan kurtulmak için okur insanlar bu duayı. Bu gibi tavsiyelere genellikle […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

Vakadan hareket ederek Vâhid’i tanıma  Muhakemat, 1. Makale, 8. Mesele İşaret Ehl-i zahiri hayse-beyse vartalarına atanlardan birisi, belki en birincisi, imkânâtı, vukuâta karıştırmak ve iltibas etmektir. Mesela diyorlar: “Böyle olsa, kudret-i İlâhiyede mümkündür. Hem ukûlümüzce azametine daha ziyade delâlet eder. Öyleyse bu vaki olmak gerektir.” Heyhat! Ey miskinler! Nerede aklınız kâinata mühendis olmaya liyakat göstermiştir? […]

Sonsuz ile Mutlakın Farkı Üzerine

Sonsuz ile Mutlakın Farkı Üzerine

Son zamanlarda ene risalesini anlama tarzımdaki bir hatamı farkettim. Bana önemli görünen bu anlayışı ve alternatifini sizlerle de paylaşmak istedim. Ene risalesinde geçen şekliyle “ben cüz’i ilmimle, bu evi yapmayı biliyorum. Kainatın evimden büyüklüğü nisbetinde de bu kainatı yapan Zat’ın ilmi çok çok büyük olmalı” gibi bir çıkarımda bulunmak için eneyi kullanmak lazım diye anlıyordum. […]

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

Kur’ân kainatın, kainat Kur’ân’ın inceliklerinin müfessiridir “Nizam-ı ekmelde herbir hüsnün menbaı olan hüsn-ü mücerred mündemiçtir.” Muhakemat, Said Nursi Mananın özündeki anlam incelikleri alemin nizam-ı ekmeline, şu kainatta müşahede ettiğimiz mükemmel düzenin anlaşılmasına yardım eder, desteklerler. Aynı zamanda da kainattaki mükemmel nizamın desteğini alırlar. Bir şairin veya edebiyatçının eserinde bu özelliği göremiyoruz ama Kur’ân’ın esas vermek […]

”Nazm-ı Manayi Nazm-i Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-2

”Nazm-ı Manayi Nazm-i Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-2

Tarihi süreçte Arapça gramerin ön plana çıkması “Tarih lisan-ı teessüfle bize ders veriyor ki: Saltanat-ı Arabın câzibesiyle A’cam, Araplara muhtelit olduklarından, Kelâm-ı Mudârî’nin melekesi denilen belâgat-ı Kur’âniyenin madenini müşevveş ettikleri gibi; öyle de, Acemlerin ve acemîlerin belâgât-ı Arabiyenin san’atına girdiklerinden, fikrin mecrâyı tabiîsi olan nazm-ı maânîden, zevk-i belâgatı nazm-ı lâfza çevirmişlerdir.” ”Muhakemat” Said Nursi Tarihte […]

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-1

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-1

Manadaki müteselsil hakikatleri görme 19. yüzyıl başlarında hermönetiks (Hermeneutics, Yorumbilim, Tefsir)adı verilen özellikle metinlerle ilgili yorumlama metodolojisi Batı dünyasında yeniden ortaya çıktı. Bu metodoloji, hem felsefede hem de edebi metinlerde sıklıkla kullanılan bir yöntem oldu. Bilhassa beşeri kültürü ve insan davranışlarını inceleyen bilimlerin tamamında kullanılmaya başlandı. Bir metni anlama ve yorumlama usulü olan Hermönetiks önceleri […]

Bir Kur’an okuması denemesi

Bir Kur’an okuması denemesi

Ha-mim de daha önce yayınlanan Kureyş süresi üzerine bir müzakereden anladıklarımı ve de yine Ha-mim’deki kayıtlar bölümünde bulunan Muhakemat derslerinin Kur’an çalışma usulü üzerine olan yorumlarından anladıklarımı kendi ifadelerimle kaleme almak istedim. Bilinenin tekrarı olacak sizler için, fakat kendi adıma bu derlemeyi faydalı buldum. Belki bakmak isteyen birileri olur diye paylaşıyorum. Kureyş suresinden anladıklarımı  yazmadan önce, […]

“Muhkem” ve “Müteşabih” Ayetleri Anlamak Üzerine

“Muhkem” ve “Müteşabih” Ayetleri Anlamak Üzerine

Bir kardeşimiz Al-i İmran Suresinin 7. ayeti ile ilgili şöyle yazmış: هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ […]

Ubudiyet Anlayışı

Ubudiyet Anlayışı

Mesnevi-i Nuriye, 10. Risale’den * İ’lem eyyühe’l-aziz! Ubudiyet, sebkat eden nimetin neticesi ve onun fiyatıdır. Gelecek bir nimetin mükâfat mukaddemesi ve vesilesi değildir. Meselâ, insanın en güzel bir surette yaratılışı, ubudiyeti iktizâ eden sâbık bir nimet olduğu ve sonra da, imanın îtâsıyla kendisini sana tarif etmesi, ubudiyeti iktiza eden sabık nimetlerdir. Evet, nasıl ki midenin îtâsıyla […]

Tahkik-i İman Mesleğinin Kadere İmana Bakan Bir Yönü

Tahkik-i İman Mesleğinin Kadere İmana Bakan Bir Yönü

Hepimiz biliyoruz ki, “eserden Müessir”e ulaşmak, “Gayb”a imanda olmazsa olmaz bir şarttır. Bir başka deyişle, “sebepten Müsebbib’e ulaşmak” usulünden bahsediyorum. Bu basit gibi görünen usulün önemini olduğunu ne kadar vurgulasak azdır. Din hakkında duyduğumuz, okuduğumuz kaynakların çoğunluğu, önce “Müessir” olan Yaratıcı Allah’a imanı peşinen kabul eder, ancak ondan sonra, ”Allah, bizden şuna inanmamızı, buna inanmamızı, […]

Ramazan Ayının Geldiğine Sevinmek

Ramazan Ayının Geldiğine Sevinmek

Hadis olduğu söylenen şöyle bir söz var: “Ramazan-ı şerif geldi diye sevinene cennet farz olur.” Yukarıdaki hadis sahih mi bilmiyorum ama bu gibi hadislerde bahsedilen şey (yukarıdaki örnekte sevinme işi) bir sonuçtur. Övülen ise o sonuca ulaştıran süreçtir. Yani insan öyle bir hal içinde olmalı ki, “Ramazan geliyor, yani şu şu isimlerini kainatın şahitliğinde tefekkürane okuyarak […]