[Peygamber] “Bakın,” dedi, “Allah onu sizden daha üstün kılmış…”
Peygamber Allah’ın iradesi kriteriyle geliyor.
“…ve ona derin bilgi ve mükemmel bir beden bahşetmiştir.”
Bu ikisine çok dikkat edelim: Bilgi ve bedensel mükemmellik. Ayet ayrıca, Talut’un kendisinin değil de Allah’ın onu seçip ilim ve beden mükemmelliği verdiğine dikkatimizi çekiyor.
“Ve Allah, hükümranlığı istediğine verir:”
Allah herkesin ve her şeyin üzerinde geçmişi, geleceği, insanların kalplerinde ve akıllarında ne olduğunu, onların arasında kimin bu pozisyon için daha yetenekli olup olmadığının bilgisine ve gücüne sahip olmalıdır. Bu nedenle peygamber: “…ve ona derin bilgi ve mükemmel bir beden bahşetmiştir,” dedi. Yani, ‘Allah onu sizin için hazırladı.’
Böylesi insanların anlayışlarının tabanındaki yanlışlık, yaratılan her durumun gerçek yaratıcısının Allah olduğunu anlamamalarında veya kabul etmemelerinde yatar. Çünkü onlar” Allah’ın dileyip yaratmasıyla biz zenginiz veya iyi bir statüye sahibiz” demezler. “Biz kendi çabalarımızın sonucu zenginiz veya statü sahibiyiz. Bunun Allah ile bir ilgisi yok,” deyip kendi kazançlarına ve edinimlerine güvenirler.
Peygamber dedi ki: Ve Allah, hükümranlığı (zenginliği, bilgiyi, statüyü, otoriteyi, yetkiyi) istediğine verir: zira Allah her şeyi kuşatan, her şeyi bilendir.”
Burası bizim için çok ilginç. Herhangi bir kaliteyi değerlendireceksek, herhangi bir şey hakkında yargıda bulunacaksak ne yapmamız bekleniyor? Kendi kriterlerimiz değil, Allah’ın kriterlerini kullanmamız bekleniyor çünkü kendimizinkilerin varlık nedeni kendimize veya dünyanın maddesine dayanırken Allah’ın kriterleri ve adaleti Onun Mutlak ilmine dayanıyor. Biz sadece yaratılmaya muhtaç varlıklar olarak kendi bilgimiz dahilinde ve bizim için mümkün olan karşılaştırmaları yaparak karar verebiliyoruz. Bu gerçeğimizi her zaman dikkate almamız tavsiye ediliyor.
Peki, pratik hayatımızda neyi nasıl yapmalıyız ve bu neden önemli?
Şu anda toplumun kullandığı değerleri deneyimliyoruz. Bu alışılmış değerlere göre karar veriyoruz. Fakat dikkat etmemiz gereken nokta, hangi kriterlere ve kimin doğrularına göre (bu kendi dünya gözlemimiz de olabilir, içinde bulunduğumuz toplumun ölçüleri de olabilir) hüküm verdiğimizdir. Biz ayetteki bu kriter karşılaştırmasının öğretisine göre hüküm vermeliyiz.
İnsanları ve diğer varlıkları değerlendirirken bazıları daha iyi, bazıları daha kötü durumda diye yaptığımız yargılamalarımızın hangi ölçülere dayandığına dikkat etmeliyiz. Şu iyi bu kötü diye hüküm verdiğimiz nesnelerin veya olayların kendilerine değil de Yaratıcılarına bakan yönüyle değerlendirmeliyiz.
