Kur'an Okumaları

Kur’an’daki Mecazi Anlatım

Kur’an’daki Mecazi Anlatım

Emin – Kendi âlemimde tatmin edici cevap bulamadığım iki soru iletmek istiyorum sizlere. 1. Âdem (as) ve Havva (as) külli iradeyi bizzat müşahede etmelerine (ya da öyle mi?) rağmen nasıl oluyor da “hata” yapabiliyorlar ve cennetten dünyaya gönderiliyorlar? 2. Allah’ın peygamberlerle (özellikle Hz. Âdem, Hz. Musa vs.) bizzat konuşması ne demektir? Yaratılmış bir mahlûkun, mutlak bir yaratıcı […]

Kur’an’da Sembolizm Ve Alegori*

Kur’an’da Sembolizm Ve Alegori*

(Kur’an Mesajı – Ek I; meal-tefsir, Muhammed Esed, İşaret Yayınları, İstanbul 2009.) Kur’an üzerinde çalışma yapanlar, sık sık “anahtar-ibare” olarak tanımlanabilecek deyimlerle karşılaşırlar. Bunlar, belli bir ayetin veya ayetlerin temelinde yatan düşüncenin açık, berrak ve özlü bir tanımını veren ifadelerdir: mesela, insanın “topraktan” veya “bir sperm damlasından” yaratıldığına ilişkin birçok atıf, insan türünün mütevazi/ilkel biyolojik kökenine […]

Cennetin Yolu Sıkıntıdan mı Geçer?

Cennetin Yolu Sıkıntıdan mı Geçer?

Aşağıya aldığım ayet, çoğumuzu, ”Cennetin yolu sıkıntıdan mı geçer?” sorusuyla başbaşa bırakıyor: أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُواْ الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْاْ مِن قَبْلِكُم مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء وَزُلْزِلُواْ حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللّهِ قَرِيبٌ ”Yoksa sizden önce gelip-geçenlerin hali, başınıza gelmeden cennete gireceğinizi mi sandınız? Onlara öyle […]

Güzel Söz

Güzel Söz

İbrahim, 14: 24-27′ de güzel sözün ne anlam ifade ettiğini açıklıyor Kur’an-ı Kerim. 24. Görmedin mi, Allah güzel sözü güzel bir ağaca benzetti ki, kökü sabit, dalları ise semâdadır. 25. O ağaç, Rabbinin izniyle her an meyvesini verir. Öğüt alsınlar diye, insanlara Allah böyle misaller veriyor. 26. Kötü sözün hali ise, toprağın üstünden sökülmüş kötü bir […]

Allah Her Zorluktan Sonra Bir Kolaylık Yaratacaktır

Allah Her Zorluktan Sonra Bir Kolaylık Yaratacaktır

Talak, 65:7‘nin sonunda Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor: Allah her zorluktan sonra bir kolaylık yaratacaktır. Bu ayetin yukarıdaki parçasını okuyunca dedim “bu ayet çok şümullü görünüyor ve genel geçer bir kuraldan bahsediyor. Halbuki zorluk içinde yaşamını geçiren ve bu şekilde ölen insanlar var. Bu ayet neyi ifade ediyor olmalı?” Ayette şu vurgular var gibi: İlk olarak bahsedilen […]

Bir Kur’an okuması denemesi

Bir Kur’an okuması denemesi

Ha-mim de daha önce yayınlanan Kureyş süresi üzerine bir müzakereden anladıklarımı ve de yine Ha-mim’deki kayıtlar bölümünde bulunan Muhakemat derslerinin Kur’an çalışma usulü üzerine olan yorumlarından anladıklarımı kendi ifadelerimle kaleme almak istedim. Bilinenin tekrarı olacak sizler için, fakat kendi adıma bu derlemeyi faydalı buldum. Belki bakmak isteyen birileri olur diye paylaşıyorum. Kureyş suresinden anladıklarımı  yazmadan önce, […]

Hadis Okumaları

Ramazan Ayının Geldiğine Sevinmek

Ramazan Ayının Geldiğine Sevinmek

Hadis olduğu söylenen şöyle bir söz var: “Ramazan-ı şerif geldi diye sevinene cennet farz olur.” Yukarıdaki hadis sahih mi bilmiyorum ama bu gibi hadislerde bahsedilen şey (yukarıdaki örnekte sevinme işi) bir sonuçtur. Övülen ise o sonuca ulaştıran süreçtir. Yani insan öyle bir hal içinde olmalı ki, “Ramazan geliyor, yani şu şu isimlerini kainatın şahitliğinde tefekkürane okuyarak […]

Tahkiki İman, Afaki Tefekkür, Enfüsi Tefekkür

Tahkiki İman, Afaki Tefekkür, Enfüsi Tefekkür

Reşhavi –  “Tahkiki imanın farklı vecheleri” üzerinde durmayı teklif ediyorum: Bildiğiniz gibi, tahkiki imanın tarifi Risalelerde çok muhtelif bağlamlarda ele alınıyor. Çok kısaca şu başlıkları tesbit ederek formüllemeye çalıştım: 1. Birçok yerde geçen kısaca her şeyden Allah’ın marifetine bir yol bulmak şeklinde tarif edilen, yani, her eserden hakiki müessire gitmek manasındaki tahkiki iman: Yani, kâinatın uzak […]

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – III

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – III

İsrailiyata ne kadar güvenebiliriz? “Bütün İsrailiyat saçmadır” denmez. Çünkü Resulullah döneminde yahut ondan bir iki asır sonra Müslüman olmuş Yahudiler, Yahudilik mirasından getirdikleri bilgileri İslam alemi içerisinde yaydıkları zaman ne tekfir edilmişler, ne öldürülmüşler, ne de suçlanmışlardır. Hatta bu Yahudilerin naklettiği bilgiler o kadar fazladır ki İslam aleminin çok güvenini kazanmış İbni Abbas’tan gelen rivayetlerde […]

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – II

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – II

Aklın nakli tevil etmesinin önemi Muhakemat’ta 1. Makalenin, 12 Mukaddemesinin 2. Meselesinde ikinci önemli nokta, aklın nakli tevil etmesidir. Lem’alar kitabı 1930 ile 1940’lı yıllar arasında yazılmıştır. Bu eserde, yukarıda bahsi geçen hadis, şüpheli bir metin olarak görülmüyor. Fakat Muhakemat’ta bu sözün bir peygamber sözü olduğuna dair bir kanaatin oluşmadığı belirtiliyor. Ama Yahudi iken yani […]

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – I

Hadislere Muhatap Olmanın Eğitimi – I

Arkadaşlar aşağıdaki ders notlarının paylaşılmasını arzu ettiler. İnşAllah faydalı olur. Bu ders notları Fatma Özten kardeşimiz tarafından hazırlanmıştır. Bundan sonraki notlar aşağıdaki Muhakemat’tan alınan parçanın üzerine yapılan derse ait olacağından, her bölümü okurken bu ana metne müracaat etmenizi tavsiye ederiz. Muhakemat, 1. Makale, 12. Mukaddeme, 2. Mesele Pûşide olmasın, Sevr ve Hûtun kısas-ı meşhuresi, İslâmiyetin […]

İman, Salih Amel İlişkisi – II

İman, Salih Amel İlişkisi – II

Mustafa – İman-Amel mevzuunda bir kaç sorum olacak. 1. Ali Abi’nin “Amel, imanı netice vermez!!!” önermesine aklım takıldı. Bunu söylerken müsbet amelin imanı takviye etme imkânını ayrı bir kategoride mi değerlendiriyoruz acaba…  Aklın imandan bir hissesi olduğu gibi kalbin, ruhun ve sair hassalarımızın, latifelerimizin de birer hissesi olsa gerek.  Namaz, oruç, hac, zikir ve sair […]

Risale-i Nur Okumaları

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 5)

Üslubun hüdhüdün mesleği ile anlatılması “Eğer böyle sarhoşların sözlerinden hoşlanmıyorsan, suyun mühendisi olan hüdhüd-ü Süleyman’ın Sebe’den getirdiği nebe’ ve haberi dinle: Nasıl inzal-i Kur’an ve ibdâ-ı semavat ve arz eden Zülcelâlin tavsifini etmiştir! Hüdhüd diyor: “Bir kavme rast geldim. Zemin ve âsumandan mahfiyatı çıkaran Allah’a secde etmiyorlar…” Bak, evsaf-ı kemâliye içinde hüdhüdün hendesesine telvih eden, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 4)

Kur’an’daki üslubu anlama Üslupları anlamak, bizim Kur’an’ı anlamamızı kolaylaştıracaktır. Kur’an’ın üslubunu anlamak için, Kur’an’da verilen misallere dikkat etmek gerekir. O misali temsil edenin karakterine uygun bir üslup geliştirilir. Hz. Süleyman’dan bahsediliyorsa hakimiyetin, saltanatın, yönetici pozisyonunda olmanın tavrı görülür. Hz. Musa’dan bahsediliyorsa, Allah’ın emanetini alıp insanlara ulaştırmanın azameti, heybeti, O’na güvenin sadakati görülür. Hz. İsa’dan bahsediyorsa, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 3)

Manaların surete girmesi “İstiare-i temsiliyenin parçaları telâhuk ettiklerinden tenevvür ve teşerrüb ve teşekkül eden üslûp, kelâmın kalıbı olduğu gibi, cemalin mâdeni ve hulel-i fâhirenin destgâhıdır” Temsili istiarenin parçalarının birbirlerine kaynaşmalarından nurlanan, ışığını ondan alan üslup kelamın kalıbı, dış görünüşü olur. Güzelliğin kaynağı ve kendisiyle övünülen elbisenin tezgahıdır. Yani okuduğumuz ayetlerdeki tezgahlarda bir elbise dokunur ve […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları – 2)

İstiare-i temsiliye nedir?  “Kelâmın elbise-i fahiresi veyahut cemâli ve sureti, üslûp iledir. Yani, kalıb-ı kelâm iledir.” Üslup, en kısa tarifle kelamın içine oturduğu kalıp anlamına gelir. Yani sözün bir kalıbın içine konulmasıdır. Burada önemli olan sözün nasıl bir kalıbın içerisine oturtulduğudur. Üslup, bir sözün övünülecek elbisesi, kalıbı ya da ona üstünlük veren, övünme vesilesi yapan, […]

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kur’an- Kerim’deki Temsillerin Üslubunu Anlama (Muhakemat Ders Notları -1)

Kültür kalıplarının içerisine sokuşturulan din Bediuzzaman Said Nursi’nin Muhakemat adlı eseri kısaca Kur’an’ı anlama rehberi diyebileceğimiz bir kitaptır. Bu eserin Birinci Makale’sinde Kur’an’ı anlamada takip edilecek usulden bahsederken, İkinci Makale’sinde ise Kur’an’ın belâgatını nasıl değerlendirmemiz gerektiği hususunda açıklamalarda bulunur. İkinci Makale’de, Kur’an’ın belâgatındaki inceliklere dikkati çekecek örnekler verilerek, bu eseri her hangi bir kitabı okur gibi […]

Kutsi Kaynağı Görmek

Kutsi Kaynağı Görmek

Bazen öne sürülen bir düşünceyi kabul etmek için “kutsi kaynağı görme” talepleri oluyor. Burada “kutsi kaynak” tabiri ile Kur’an ya da hadis kastediliyor. Bu konu ilginç ve aynı zamanda çok önemli. Bir düşüncenin, fikrin, analizin “Kutsi kaynağını görmek” nasıl olur? Kaynak (Kur’an veya hadis) kutsidir de, bizim kaynaktan anladığımız her zaman bizim anladığımızdır. Bunun farkına varmamız lazım […]

Risale-i Nur Okumaları

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-3)

Kur’ân, olmayan değil, olan şeylerden bahseder Elâ! Ey mantıksız miskin! Neredesiniz? Bakınız. Mantıkta mukarrerdir, mahsûsattaki vehmiyat bedihiyattandır. Eğer bu bedaheti inkâr ederseniz, size nasihate bedel tâziye edeceğim. Zira ulûm-u âdiye sizce ölmüş ve safsata dahi hayat bulmuş derecesindedir. Burada herkesin bilgisi dahilinde olan bir usul vardır. Mahsûsat makulatın zıttı olan hallerdir. Makul ise aklın dahilinde, […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-2)

Ezbere konuşmanın tutarsızlığı Kur’ân “Allah’ın kudreti her şeye yeter” diyerek, beni O’nun kudretinin sonsuz olduğunu araştırıp bulmaya davet eder. Kur’ân taklit edilerek okunmaz. Kur’ân verdiği mesajı tasdik etmek üzere beni karşısına alır. Kur’ân muhatabına bir davetiye gönderir “İşte sana yol gösteriyorum. Ben buyum, tarif ediyorum. Şimdi sen Benim bu tarife uygun olduğumu onaylayacak çalışma yapmakla […]

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

“Vakadan Vâhid’e” (Muhakemat Ders Notları-1)

Vakadan hareket ederek Vâhid’i tanıma  Muhakemat, 1. Makale, 8. Mesele İşaret Ehl-i zahiri hayse-beyse vartalarına atanlardan birisi, belki en birincisi, imkânâtı, vukuâta karıştırmak ve iltibas etmektir. Mesela diyorlar: “Böyle olsa, kudret-i İlâhiyede mümkündür. Hem ukûlümüzce azametine daha ziyade delâlet eder. Öyleyse bu vaki olmak gerektir.” Heyhat! Ey miskinler! Nerede aklınız kâinata mühendis olmaya liyakat göstermiştir? […]

Sonsuz ile Mutlakın Farkı Üzerine

Sonsuz ile Mutlakın Farkı Üzerine

Son zamanlarda ene risalesini anlama tarzımdaki bir hatamı farkettim. Bana önemli görünen bu anlayışı ve alternatifini sizlerle de paylaşmak istedim. Ene risalesinde geçen şekliyle “ben cüz’i ilmimle, bu evi yapmayı biliyorum. Kainatın evimden büyüklüğü nisbetinde de bu kainatı yapan Zat’ın ilmi çok çok büyük olmalı” gibi bir çıkarımda bulunmak için eneyi kullanmak lazım diye anlıyordum. […]

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

”Nazm-ı Manayı Nazm-ı Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-3

Kur’ân kainatın, kainat Kur’ân’ın inceliklerinin müfessiridir “Nizam-ı ekmelde herbir hüsnün menbaı olan hüsn-ü mücerred mündemiçtir.” Muhakemat, Said Nursi Mananın özündeki anlam incelikleri alemin nizam-ı ekmeline, şu kainatta müşahede ettiğimiz mükemmel düzenin anlaşılmasına yardım eder, desteklerler. Aynı zamanda da kainattaki mükemmel nizamın desteğini alırlar. Bir şairin veya edebiyatçının eserinde bu özelliği göremiyoruz ama Kur’ân’ın esas vermek […]

”Nazm-ı Manayi Nazm-i Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-2

”Nazm-ı Manayi Nazm-i Lafza Tercih Etme.” Muhakemat Ders Notları-2

Tarihi süreçte Arapça gramerin ön plana çıkması “Tarih lisan-ı teessüfle bize ders veriyor ki: Saltanat-ı Arabın câzibesiyle A’cam, Araplara muhtelit olduklarından, Kelâm-ı Mudârî’nin melekesi denilen belâgat-ı Kur’âniyenin madenini müşevveş ettikleri gibi; öyle de, Acemlerin ve acemîlerin belâgât-ı Arabiyenin san’atına girdiklerinden, fikrin mecrâyı tabiîsi olan nazm-ı maânîden, zevk-i belâgatı nazm-ı lâfza çevirmişlerdir.” ”Muhakemat” Said Nursi Tarihte […]